Maandelijks archief: april 2013

Jockum Nördstrom / Mamma Andersson

lou copy.print

Nog tot en met 16 mei 2013 loopt in het LaM, Villeneuve D’Ascq nabij Lille (FR) de tentoonstelling Jockum Nordström: All I have learned and forgotten again.

Er gaat misschien niet direct een belletje rinkelen bij de namen maar Jockum Nordström en Karin Mamam Andersson zijn zeker geen onbekenden in de hedendaagse beeldende kunstenscène.

Nordström is oorspronkelijk een illustrator van kinderboeken en maakt animatiefilms, zo was een serie kinderboeken rond de figuur Sailor & Pekka en Zweden een nationale hit. Later werkt hij ook als illustrator voor een Stockholms dagblad. In 2000 wordt z’n werk tentoongesteld op de kunstbeurs Liste in Basel en  van dan af aan gaat het pijlsnel. MoMA koopt werk en de galerij David Zwirner in NY (VS) neemt hem onder de vleugels.  Zeno X (Borremans, Tuymans, Braeckman…) in Antwerpen (BE) heeft Nordström ook in huis. Zeno X werkt trouwens erg nauw samen met David Zwirner.

In het werk van Nordström zijn steeds verwijzingen naar Folk Art, Art Brut, Surrealistische collages,  Jazz, design en de menselijke seksualiteit te vinden. Het werk oogt eenvoudig, zelfs wat naïef, maar heeft een complexe gelaagdheid die het erg innemend en boeiend maakt.

De eenvoudige en “arme” materialen (potlood, lucifersdoosjes, uitgesneden vormen in papier, karton) waarmee het werk gemaakt wordt, spelen mee om het oeuvre van Nordström dat inhoudelijk niet zo onschuldig is als het er uit ziet, toch een lichte toets te geven. Het directe van tekenen, het “knutselen” met  carton, papier en lijm verwijzen op een bepaalde manier ook naar de kindertijd. Vorm en inhoud gaan erg goed samen in het werk van Nordström.

Karin Mamma Andersson groeide op in het hoge noorden van Zweden, net onder de poolcirkel in een omgeving van bossen en wouden. Vormelijk zien we beelden van bossen, bomen, interieurs en soms verwijzingen naar andere kunstenaars. Er is steeds een verhalende toon in de werken. Alles is tot zijn essentie teruggebracht en ondanks de familiaire en herkenbare sfeer is er steeds iets mysterieus aanwezig in de werken.

Net zoals bij de werken van haar echtgenoot, is er iets onderhuids aanwezig in de werken van Mamma Andersson. Geweld en een bepaalde vorm van agressie zijn twee wederkerende thema’s in het liefelijk oogende werk.

Niet alleen origineel werk, ook grafiek heeft een plaats in het oeuvre van Andersson en Nordström. Zo werkten ze samen in Crown Point Press in San Francisco. De grafiek sluit erg goed aan bij hun werk omdat het tekenen en schilderen centraal staan.  Hun beider manier van werken vertoont veel gelijkenissen en en het is dan ook niet verwonderlijk dat de werken die samen gemaakt bij Crown Point Press zijn zo een grote en duidelijke eenheid vormen. Grafiek van Mamma Andersson vindt je hier en Jockum Nordström hier.

Voor de tentoonstelling Jockum Nordström: All I have learned and forgotten again is een uiterst verzorgde catalogus bij  de uitgeverij Hatje Cantz. Je kan hier de catalogus even inkijken.

stumpup Mamma Andersson    housebugs    pieces copy_0.print

Hieronymus Cock – De renaissance in prent – Bezoek aan de tentoonstelling in Museum M, Leuven.

luxuria_tcm39-59407

De tentoonstelling Hieronymus Cock – De renaissance in prent loopt nog tot en met 9 juni 2013 in het Museum M en is uw bezoek meer dan waard.

In een vorige tekst hebben we op deze blog de tentoonstelling reeds aangehaald maar na een bezoek willen we een wat breder kader schetsen.

Met meer dan 200 gravures en enkele originele tekeningen (uit het oeuvre van onder meer Pieter Bruegel de Oude) is het wel even ademhalen bij het binnenkomen. Het lijkt of je nooit alles kan zien op een dag. De prenten zijn zeer gedetailleerd en vragen allemaal de nodige aandacht maar gelukkig is de tentoonstelling opgebouwd rond 9 thema’s die helpen om de werken te catalogeren en niet kris-kras door elkaar te halen.

imgresIn het eerste deel – Het uitgevershuis “In de Vier Winden” – is er aandacht voor de figuur van Hieronymus Cock zelf, maar ook voor zijn vrouw Volcxken Diericx. Zij stond aan de wieg van de uitgeverij en zal na de dood van Cock nog 30 jaar de zaak runnen. Bij haar dood zijn er 1607 platen in het fonds die helaas verspreid geraken in voornamelijk Antwerpen, Amsterdam en Parijs. Daar worden ze tot laat in de 17de eeuw herdrukt.

10318_bgIn de 16de eeuw is er een erg grote belangstelling voor de oudheid en in het bijzonder voor het oude Rome. Het uitgevershuis komt hieraan tegemoet en onder de titel – De ruïnes van Rome en de interesse voor de oudheid – laat men in de tentoonstelling de prenten zien die voor het eerst accurate weergaven zijn van Romeinse monumenten. In tegenstelling tot andere uitgevers laten de prenten van Cock het verval van de monumenten zien en zijn op deze manier meer waarheidsgetrouw.

cat20Het echtpaar Cock – Diericx wist goed in te spelen op de hang naar de Italianen. In 1550 haalden ze de Giorgio Ghisi naar Antwerpen, een erg bedreven graveur die al vlug met zijn verfijnde en nieuwe manier van arceren een waren omwenteling teweegbrengt onder de plaatselijke graveurs. Ghisi maakt prenten naar werk van Rafaël, Agnolo Bronzino en Giovanni Battista Bertani. Onder de titel - Italië aan de Schelde – wordt dit stuk belicht.

imgres-1- De Italianisanten - , kunstenaars die zich in hun werk wilden meten met de kunst van de oudheid en de Renaissance. Cock gaf ook deze kunstenaars, die in Italië verbleven hadden, een podium om hun werk te tonen en te verspreiden. In de combinatie van het talent van Frans Floris en Cornelis Cort meende Cock, samen met de Brugse humanist Dominicus Lampsonius, dat hun werk het beste van wat Italië te bieden had overtrof. De hier getoonde reeksen De werken van Hercules en de Zeven Vrije Kunsten zijn hier een voorbeeld van.

images-1Pieter Bruegel werd ook aangetrokken als kunstenaar die voortekeningen maakte bij de etsen en gravures die in het atelier gedrukt werden. Van de reeks De zeven deugden en De zeven hoofdzonden en het Laatste Oordeel  zijn de voortekeningen bewaard gebleven en te zien op de tentoonstelling in het deel - Deugd en Ondeugd -. Het valt op hoe gedetailleerd Bruegel te werk ging zodat de graveurs alles goed konden overnemen.

Hieronymus CockHet werk dat de kaft van de catalogus siert en als poster fungeert, De belegering van de olifant, vinden we terug in het deel - Bosch, Bruegel en de Nederlandse Traditie -. Cock is zowel geïnteresseerd  in de vernieuwing uit Italië als in de kunstenaars die op een eigentijdse manier verder bouwen op de Nederlandse schildertraditie, Bruegel zet in feite het werk van Hiëronymus Bosch verder. Regelmatig zie je de naam Bosch terugkomen in de prenten ook al was de schilder op dat moment al dood. Het slimme idee om op de prenten Bosch Inventor te vermelden speelde handig in op de vraag naar taferelen van Bosch alhoewel de kunstenaar niets met het “uitvinden” van deze platen te zien had. Copyright zoals we het nu kennen had toen een ander betekenis…

cat78- Architectuur en Ornament -, op dat moment in de geschiedenis was er een brede belangstelling in de vernieuwing van het ornament en architectuur. De uitgave van deze prentreeksen heeft tal van uitvoerders en ambachtslui inspiratie gegeven.

 

cat91Op het moment dat de uitgeverij op volle toeren draait, regeert Keizer Karel V. - “Plus Ultra”. Het rijk waar de zon nooit onder gaat -, het is een tijd waarin Antwerpen in Europa een toonaangevende rol speelt op economisch gebied en Brussel een politiek centrum van formaat wordt. Geld is in deze tijden geen probleem en is, zoals steeds, een vruchtbare bodem voor kunst en wetenschap. De uitgaven waarin keizer en het hof verheerlijkt worden zijn in vele gevallen besteld door edellieden, rijke burgers, burgerlijke en kerkelijke overheden met de bedoeling om in de gunst van het hof te blijven.

bruegel_oudeDe tentoonstelling eindigt met het thema – De wereld in beeld – en maakt op deze manier de invloed van de uitgeverij op de landschapskunst duidelijk. Hier Bruegels Grote Landschappen, een mijlpaal omwille van zowel het artistiek niveau en het groot formaat van de prent. Daar tegenover staan de Kleine Landschappen waarvan de auteur nooit achterhaald is. Deze Kleine Landschappen sluiten de tentoonstelling  mooi af. het zijn werken die op hun tijd vooruit zijn en landschappen van de  Hollandse Gouden Eeuw aankondigen.

Ondanks de grote hoeveelheid aan beelden weet de tentoonstelling de aandachtige kijker op te slorpen en geeft ze een erg goed beeld van de uitgeverij van Hieronymus Cock en de tijd waarin hij leefde. De tentoonstellingsmakers hebben erg hun best gedaan om met deze hoeveelheid aan beelden om te gaan. Het idee om met thema’s te werken en de wisselende rustige kleuren van de zalen dragen bij om toch afwisseling te geven en de aandacht van het publiek te behouden.

Publiek in bezit van een iPad kunnen een uitstekende gids downloaden. Hierop kan je de prenten bekijken en uitvergroten. Ook info over bepaalde belangrijke werken uit de tentoonstelling.

Jill Vandorpe

foto2

Jill Vandorpe is een jonge Belgische kunstenares die voornamelijk met grafiek en tekenen bezig is. Ik leerde haar werk kennen in het Frans Masereel Centrum waar zij in 2011 en 2012 residentie liep. Haar werk vind ik heel integer en boeiend. Daarom wil ik haar via een kort interview voorstellen.

Wat moeten we weten over Jill Vandorpe? Ik ben 24 en woon momenteel in Gent met mijn vriend en twee katten. Mijn atelier is wegens plaatsgebrek bij mijn ouders in Brugge. Momenteel ben ik bezig in mijn laatste jaar met een specifieke lerarenopleiding en met een opleiding als papierrestaurator. Tussen stage, examens en jobs door probeer ik zoveel mogelijk met mijn eigen werk bezig te zijn en het te exposeren.

Waarom de keuze voor grafiek? Wat spreekt je aan in dit medium? Ik hou vooral van grafiek omdat het zo veelzijdig is. Je kunt er zoveel verschillende kanten mee uit. Maar tegelijkertijd houdt grafiek immens veel techniek in zich en ergens moet je altijd rekening houden met de grenzen van het medium. Ik vind het zo leuk om me te verdiepen in een bepaalde techniek en er dan een mooi beeld mee te kunnen maken. Kunst moet natuurlijk zowel inhoudelijk en vormelijk/technisch interessant zijn. Grafiek is onuitputtelijk, er zijn zoveel verschillende soorten technieken om te ontdekken en te combineren.

sept1

Kan je ons wat meer vertellen over de inhoud van je werk? In mijn werk vertrek ik altijd vanuit mijzelf en mijn eigen wereld. Gevoelens, gebeurtenissen, herinneringen en schrijfsels komen er in voor. Voor mij is kunst een andere vorm van taal of communicatie. Ik wil beginnen waar de taal niet meer kan en de poëzie het overneemt. Poëzie die een ruimte in taal creëert voor de dingen die niet meer te verwoorden zijn. Poëzie laat plaats aan onze interpretatie maar leidt ze bijna onmerkbaar door een spel van verbergen en tonen, metaforen en symboliek. Mijn beelden construeer ik op deze manier.

Kan je ons wat meer vertellen over je werkproces? Mijn werkproces kan variëren van tijd tot tijd. Sommige periodes ben ik vooral bezig met diepdruk, soms dan weer met tekenen of aquarellen. Meestal heb ik eerst het idee voor een werk of een reeks en volgt daaruit het vormelijke en technische aspect. Ik werk heel veel met combinaties van technieken en druk meestal in verschillende lagen.

sept3

Wie inspireert je? Een belangrijke invloed is ongetwijfeld Nico Lannoo, die altijd een mentor is geweest voor mij. Andere kunstenaars die ik interessant vind zijn onder andere (er zijn er heel veel en dat varieert ook in periodes)  Mimmo Paladino, Leo Copers, Cy Twombly, Jan Vercruyss en Louise Bourgeois.

Jills werk kan je gaan bekijken in de exporuimte van CC Zwaneberg. Ze stelt er samen tentoon met Sofie Van Der Linden en Joris Vanpoucke. Meer info vind je hier.

En je kan natuurlijk ook altijd op de website van Jill Vandorpe terecht.

 

Art in Print – tijdschrift over grafiek

Jürgen Partenheimer - Folded Spirits

Jürgen Partenheimer – Folded Spirits

Art in Print is een Amerikaans tijdschrift dat volledig focust op grafiek in de beeldende kunsten. Veel tijdschriften die dat doen zijn er niet op de markt  en het is altijd fijn om te zien dat wat er tijdschrift verschijnt dat van een hoog niveau is. Dat kan ook niet anders als je artikels geschreven worden door auteurs die werken in het MoMA – New York, Louvre – Parijs, Christie’s, Yale, Victoria and Albert Museum London,

De artikels richten zich op zowat aller terreinen waarin grafiek kan gebruikt worden en veel uit soms wat onverwachtse hoek.

Naast een gedrukt tijdschrift is er ook de website waar je belangrijke info kan vinden met betrekking tot tentoonstellingen, publicaties, edities, een selectie uit artikels verschenen in het tijdschrift, …

Abonnees krijgen toegang tot een uitgebreide site waar je alle artikels verschenen in het tijdschrift kan raadplegen als een PDF. Ja kan inzoomen om zo het werk beter te bekijken en je krijgt gedurende een jaar de zes nummers van het tijdschrift tweemaandelijks opgestuurd.

Je kan hier een gratis PDF van het eerste nummer bekijken.

James Turrell – First Light

jpeg-2

James Turrell is als kunstenaar vooral bekend met zijn licht sculpturen/installaties. Eenmaal je een werk van Turrell hebt ervaren weet je hoe beklijvend dit kan zijn en hoe je naar meer verlangd. Turrell heeft naast een diploma wiskunde, geologie en astronomie ook een diploma waarnemingspsychologie op zak, vandaar het perfect weten inspelen op onze waarneming.

James Turrell werkt voornamelijk met licht en ruimte en behoorde halfweg de jaren 60 van vorige eeuw samen met Robert Irwin en Doug Wheeler tot de zogenaamde Light and Space groep. Het is in deze periode dat Turrell een reeks werken maakt die later als etsreeks onder de titel First Light een tweede leven en bestaansvorm krijgen.

Een reeks lichtsculpturen die er op het eerste zicht als transparante vormen uitzien maar bij nader inzicht gewoon uit invallend en gemanipuleerd licht bestaan. Je kan de werken hier bekijken. De reeks roept vragen op over hoe en wat we waarnemen maar ook heeft op zichzelf ook iets transcendentaal. Alles wat Turrell maakt kan zich op verschillende niveau’s afspelen en begrepen worden.

Tussen 1989 en 1990 maakt Turrell samen met de Zwitserse meesterdrukker Peter Kneubühler een reeks etsen First Light. Kneubühler (die ook de reeks etsen The Temple van Luc Tuymans tot de perfectie bracht) weet de de reeks onvatbare werken naar twee dimensies om te zetten en als een reeks aquatinten te drukken. Het zijn parels die de sfeer en inhoud van de lichtsculpturen weten te vatten. Maar het toont ook dat de samenwerking tussen een begenadigd kunstenaar en meesterdrukker tot een schoonheid en perfectie die naast het originele werk kan staan.

De volledige reeks First Light is te bekijken op de website van Peter Blum Editions.

jpeg    jpeg-1    jpeg-3

Kevin Vanwonterghem – Histories of Thought

Kevin 2

Kevin Vanwonterghem – student Vrije Grafiek DKO Gent – neemt met een reeks nieuwe etsen deel aan de tentoonstelling Histories of Thought.

De tentoonstelling loopt van 20 april tot en met 9 juni 2013 in de refter van de Sint-Baafsabdij, Voorhoutkaai 43 te Gent.

Opening op vrijdag 19 april 2013 om 19.00 uur.

Kevin   Kevin3   Kevin4

David Lynch – Circle Of Dreams

David Lynch is bij het grote publiek vooral bekend voor zijn speelfilms met erg bevreemdende verhaallijnen en een unieke sfeer. Wat heel wat minder mensen weten is dat hij ook actief is als kunstschilder, striptekenaar, meubelontwerper, muzikant en graficus. Grafiek lijkt een steeds groter plaats in te nemen in zijn oeuvre, getuige daarvan zijn diverse tentoonstellingen en het boek David Lynch; Litho’s dat in 2010 in samnwerking met item éditions (Parijs, Frankrijk) is uitgegeven.

Nog tot en met 19 mei 2013 loopt in het Centre de la Gravure (La Louvière, België) de tentoonstelling David Lynch – Circle of Dreams. In samenwerking met Item éditons worden litho’s, houtsneden en kortfilms getoond. Het belang van de experimentele kortfilms ligt in het onderzoek van het  grensgebied tussen beeldende kunst en bioscoopanimatie.

Het grafisch oeuvre ademt dezelfde bevreemdende sfeer uit als de films. Niet bepaald een wereld waarin je met plezier zou leven, om de hoek ligt wel altijd iets schuil… Titels als  Man in the Room with KnifeHelicopter and Oil TankMan Makes Crying Man of een onschuldige titel als Bridge gaan in het Lynch universum al vlug enige bijbetekenis vertonen en de beelden kruipen al even snel onder de huid.

Om het specifiek universum van Lynch nog verder uit te diepen werd een heuse bioscoopzaal ingericht waar de kortfilms van David Lynch vertoond worden. Een voorproefje: Six Men getting Sick

068     145        .

Luc Van Quickenborne – Eervolle vermelding Internationale exlibris- en kleingrafiekwedstijd Sint-Niklaas 2013.

Luc

Luc Van Quickenborne – student Vrije Grafiek Academie Beeldende Kunsten DKO Gent – kreeg een eervolle vermelding op de Internationale exlibris- en kleingrafiekwedstijd Sint-Niklaas 2013.

Uit 50 landen kwamen 1.270 illustraties en andere kleine werken binnen. De jury puurde hieruit een schitterend palmares en een uitgebalanceerde selectie voor de tentoonstelling. Een 130-tal geselecteerden, waaronder ook Luc,  zijn te bekijken in de Gerard Gaudaenzaal van het Internationaal Exlibriscentrum (site Zwijgershoek – Sint-Niklaas (B)) en dit van 6 april tot 8 september 2013.

Luc Tuymans – Grafisch Werk 1989-2012

Altar

In het Gemeentemuseum Den Haag (NL) is nog tot en met 2 juli 2013 de tentoonstelling Luc Tuymans – Grafisch Werk 1989-2012 te zien.

Wat direct opvalt is dat het grafisch werk een wezenlijk onderdeel vormt van het oeuvre. De werken zijn soms gebaseerd op bestaande doeken maar daarom niet fotografisch gedupliceerd. Vooral zeefdruk en lithografie worden gebruikt door Tuymans. Dit is niet zo verwonderlijk omdat deze technieken een erg vrije penseelvoering toelaten om de beelden op te bouwen. Het maken van het beeld op een positief voor zeefdruk en een tekening op steen gaat vrij gemakkelijk en is een directe manier van werken. De verschillenden kleurlagen geven het werk een gelaagdheid die dicht bij het schilderij staat zonder daarom de noodzaak om een schilderij weer te geven.

Grafiek is voor Tuymans geen doorslag van een schilderij. Het feit dat de grafiek er soms eerst is en dan pas het schilderij toont aan dat het medium serieus genomen wordt. Ook zie je meer en meer technische hoogstandjes zoals bij een werk als Xphone waarbij het werk opbolt uit het papier, Heart is dan weer zeefdruk op doek met aan beide zijden een ander beeld gedrukt en Slide is een werk gedrukt met thermische inkt op een stuk glas van 200cm x 90cm.  The Rumour  is  zo opgevat dat het nauwelijks nog grafiek lijkt maar het wel is. 7 litho’s achter geschilderd plexi en een  vogelkooi in hout. Alleen al het formaat van het werk en de specifieke manier van ophangen verlenen het werk museale kwaliteiten.

De serie etsen The Temple (1996) is er volledig te bewonderen en het mag gezegd zijn dat de  samenwerking tusen Tuymans en de drukker Peter Kneubühler het tot een meesterwerk heeft gemaakt. Tuymans was op een bepaald moment van plan om The Temple (gebaseerd op beelden uit een TV-programma over de Mormonen) tot een serie van schilderijen om te zetten. dat is uiteindelijk niet gebeurd en enkel Altar en Tunnel zijn als schilderij uit deze serie etsen ontstaan. Altar wordt uiteindelijk ook nog een ander grafisch werk dat bestaat uit een digitale print met daarvoor een gezandstraald glas.

Het is fijn om bijna alle grafisch werk van Luc Tuymans onder één dak te zien. Je ervaart dat je naar beelden staat te kijken en niet naar techniekjes. Je voelt ook dat het grafische werk perfect op zichzelf staat en minstens even krachtig is als de schilderijen. De kleinere formaten geven een intimiteit die je niet altijd hebt bij de schilderijen, er is een gans andere soort communicatie.

Ondertussen is het boek Luc Tuymans Graphic Works 1989-2012 in het Nederlands verschenen onder de titel  Luc Tuymans Grafisch werk 1989-2012 en fungeert als catalogus bij de tentoonstelling.

Suspended    jpeg-1    4PM

 

Arttube heeft ter gelegenheid van de tentoonstelling Luc Tuymans Grafisch Werk 1989-2012 een film gemaakt. Deze kan je hier bekijken.

 

Het virtueel prentenkabinet – 15de tot midden 19de eeuw

Constructie

Liefhebbers van gravures uit de 15de tot begin 19de eeuw kunnen terecht bij  de online database van het Virtuelles Kupferstichkabinett, een coöperatief project tussen het Herzog Anton Ulrich-museum (Braunsweg, DE) en de Herzog August Bibliothek in (Wolfenbütel, DE). Deze twee instellingen hebben beiden een erg uitgebreide collectie grafiek en is voor het brede publiek toegankelijk gemaakt via de database.

De collectie is ontstaan uit de prenten en tekeningen verzameling van de Hertogen van Braunschweig-Wolfenbüttel. De historische eenheid van deze collectie ging verloren in de 19de en vroege 20ste eeuw toen de verzameling opgedeeld werd tussen de twee instituten waar ze nu gecatalogeerd staan.

De selectie van het Herzog Anton Ulrich-Museum richt zich vooral op losse prenten uit de 15de eeuw en heeft als focus de Duitse School  tot rond 1800.  De Herzog August Bibliothek wordt tevens gekenmerkt door losse prenten maar ook reeksen van prenten gemaakt tussen de 15de en midden 19de eeuw. Op deze manier benadrukt de collectie van de Herzog August Bibliothek de nauwe verwantschap tussen grafiek en boeken in een Europese context.

De verzameling geeft een erg goed beeld van het immense belang die de grafische technieken hebben in relatie tot de boekdrukkunst en het verspreiden van ideeën in de maatschappij van de 15de tot midden 19de eeuw.

Goed voor uren kijken want er staan ongeveer 46000 beelden online. Iedere druk is mooi gecatalogeerd en je kan zoeken op beeld  i.p.v. tekst wat alles aangenamer maakt. Daarnaast ook classificatie op thema’s en de mogelijkheid om iedere druk  tot in het kleinste detail te bekijken.

eclips    Beer    Galant dupe