Categorie archief: Hoogdruk

Max Ernst – Une semaine de bonté

max_ernst_birdhead1

Je moet het de Dadaïsten en Surrealisten nageven, het aantal technieken dat ze ontwikkeld of geperfectioneerd hebben om een beeld te manipuleren en het te voorzien van gelaagdheid en betekenis is groot. Zo groot zelfs dat veel van wat heden ten dage gemaakt nog steeds op één of andere manier schatplichtig is aan hun onderzoek.

De collage techniek is een manier van werken waarbij uitgesneden of uitgeknipte vormen bij elkaar worden gevoegd door middel van lijmen. De techniek is op zichzelf al eeuwen oud (zo vroeg als de  ontdekking hoe papier te maken) maar krijgt opgang in de vroeg 20ste eeuw als Picasso, Bracque en de Dadaïsten / Surrealisten het als een beeldend middel gaan gebruiken.

ernstvlthumbMax Ernst maakt samen met de dichter Paul Eluard in 1922 zijn eerste collage boeken: Répétitions en Les malheurs des immortels. Het is een techniek die hem niet los laat en talrijke op de collage techniek gebaseerde schilderijen en boeken volgen. Onder andere La femme 100 têtes (1929) en Rêve d’une petite fille qui voulut entrer au carmel (1930) weten de aandacht te trekken. Het bijzondere aan deze werken zijn de beelden die uit een droom lijken te ontstaan, een nachtmerrie waar geen ontwaken mogelijk is.

Ernst verteld in een interview zelf hoe hij op het idee kwam om dit soort collages te maken: “One day (in 1919), whereas I looked at an illustrated book of objects (umbrellas, watches, tools, clothing, etc) I was surprised to see such different things tight beside the others, things which one does not see together usually, my eyes saw other objects, I wanted to add with the pencil some lines and hatchings between the various objects so that it gives the same images that I see in my dreams.”

UneSemaineDeBonteHet sleutelwerk Une semaine de bonté (Een week van goedheid) volgt in 1933. Ernst was op reis door Italië en had maar drie weken nodig om dit werk te voltooien. De complete novelle, want zo wordt het boek gezien, werd in 1934 gepubliceerd als een serie bestaande uit 5 boekjes (cahiers). In totaal zijn de cahiers opgedeeld in 7 hoofdstukken (de dagen van de week) en voor elke dag is een element bedacht dat de beelden die in dat deel staan kenmerken. In totaal zijn er 184 afbeeldingen die samen een grafische novelle vormen. De collages zijn terug gemaakt met  prenten uit de triviale lectuur van het einde van de 19de eeuw. Deze prenten waren meestal sensationele afbeeldingen om het verhaal wat kleur te geven. Door het verknippen en opnieuw bij elkaar plaatsen van de elementen weet Ernst een dreigende  atmosfeer op te roepen. 1933, het jaar doet misschien een belletje rinkelen: ,,Ik maakte dit boek omdat ik merkte dat het in Europa een beetje begon te stinken”, vertelde Ernst later. Het verband met de pre-oorlogsjaren en de opkomst van het fascisme geeft het sarcasme in de titel (Een week van goedheid) weer.

De collages in de boeken zijn eigenlijk op zichzelf geen grafiek, maar Ernst gebruikte illustraties van verschillende boeken met daarin illustraties uit de 2de helft van de 19de eeuw. Dé eeuw die de aanzet gaf tot de massaproductie in de media zoals we die nu kennen.

In de 19de eeuw worden nog steeds veel illustraties door erg bekwame vaklui naar een drukklaar medium omgezet. In het geval van de werken die Ernst gebruikte voor zijn collages is dit de gravure op hardhout. De originele tekening werd door de kunstenaar op het houtblok getekend en daarna door een professionele houtgraveur uit het blok gegraveerd met een burijn. Het feit dat het hier om een burijn gravure gaat, maakt een erg hoge detaillering mogelijk. Hoe beter de graveur, hoe fijner de gravure zou je kunnen stellen. Deze techniek met hardhout maakte het mogelijk om de houtblokken in het kader met loodzetsel te plaatsen en op deze manier drukwerk in hoge oplage te maken.

Ernst maakte in feite gebruik van originele (in hoge oplage gedrukte) grafiek om de collages te maken tot wat ze zijn. In de eerste helft van de 20ste eeuw waren de druktechnieken (fotografisch) reeds zo ver gevorderd om zonder problemen de originele collages van Ernst te reproduceren en te drukken.

Sommige van deze collage boeken staan in hun volledige vorm online. Klik op de titel voor een link naar een online boek.

Une semaine de bonté (1934)

Les malheurs des immortels (1922)

La femme 100 têtes (1929)

Uitgebreid artikel over Une semaine de Bonté - Musée d’Orsay op deze link.

illustration-to-a-week-of-kindness-1934-38.jpg!HD   illustration-to-a-week-of-kindness-1934-85.jpg!HD    illustration-to-a-week-of-kindness-1934-109.jpg!HD    illustration-to-a-week-of-kindness-1934-165.jpg!HD

Utagawa Hiroshige – 100 vermaarde zichten op Edo

Adelaar

Naast Katsushika Hokusai (met de iconische houtsnede The Great Wave of Kanagawa) is Utagawa Hiroshige (1797-1858) één van de meest bekende 19de eeuws Japanse kunstenaars die  een grote invloed hadden op de laat 19de eeuwse Westerse kunst.

Misschien staat Hiroshige wat in de schaduw van Hokusai maar dit is onterecht. Hokusai was weliswaar een inspiratiebron voor Hiroshige maar het mag gezegd dat Hiroshige het landschapsgenre op een eigen en boeiende wijze verder heeft ontwikkeld.

De weg naar de bekendheid was lang. Hiroshige kwam uit een familie van brandweerlui die werden verondersteld om het Edo kasteel te vrijwaren van brand. Leven van zijn werk was niet makkelijk en het was duurde tot 1832 dat Hiroshige zich kon losmaken van zijn job als brandweerman.

Als meester in de ukiyo-e wist hij met de publicatie van De 53 halteplaatsen van de Tōkaidō roem te vergaren. De 53 plaatsen zijn halte’s op de weg Tōkaidō, dit is de belangrijke weg die Edo (oude naam voor Tokyo) en Kyoto verbind. De serie was erg succesvol in een land waar toerisme op dat moment werd ontdekt. De reeks is dan ook een soort kroniek van het leven van de reizigers op deze weg die 490 km lang is en die Hiroshige in werkelijkheid ook bereisde.

Fireworks 2100_views_edo_098De 100 vermaarde zichten op Edo, een reeks werken die het 19de eeuws Tokyo als onderwerp hebben werden razend populair. Doordat het drukken en uitgeven van prenten in het 19de eeuwse Japan evolueerde naar een ware industrie was er van een bescheiden oplage (zoals voordien het geval was bij ukiyo-e prenten geen sprake meer. Hiroshige kon nauwelijks aan de vraag voldoen… De werken waren zo gegeerd dat ze heruitgegeven zijn in 3 extra verschillende oplages. Vandaar dat je dezelfde prent in compleet andere kleuren kan aantreffen op verschillende websites.

Hiroshige_Van_Gogh_1 schaalDe stijl van Hiroshige kenmerkt zich vooral door het gebruik van uitgesproken verdwijnpunten, de thema’s die vooral verbonden zijn aan de seizoenen en de levendige kleuren. Het werk van kunstenaars zoals Hiroshige heeft een grote invloed gehad op de Franse Impressionisten (Monet) en vooral op Van Gogh, die ook werk van Hiroshige bezat. Twee van de werken zijn door Van Gogh vrij realistisch nageschilderd, gekopieerd zou te veel gezegd zijn. In het voorbeeld hierboven zie je links één van de originele prenten die Van Gogh in zijn bezit had en rechts de door hem geschilderde interpretatie.

100 vermaarde zichten op Edo kan je hier bekijken op de website van het Brooklyn Museum in NY. Ze zijn opgedeeld volgens de seizoenen en de vergrotingen hebben een extra vergrootglas ingebouwd. Maar het summum om de Edo prenten tot in de kleinste details te bekijken vind je op de website van de National Diet Library in Japan. Helaas is de site volledig in het Japans opgesteld. Via de link hier kom je op de betreffende bladzijde waar alle werken zijn verenigd. Links vind je een kolom en door te klikken op ieder titel waar een [1] achter staat kom je op één van de prenten uit de reeks. Je kan via de schuifbalk de prent tot in de kleinste details vergroten.

jpegOutput    100_views_edo_099    Edo rain    Vis

Hokusai – Zichten op de Fujiberg en andere landschappen

800px-The_Great_Wave_off_Kanagawa

Hokusai (1760-1849) is wellicht een van de bekendste Japanse kunstenaars. Na een uitzonderlijk lange loopbaan liet hij een zeer divers oeuvre na, waaronder schilderijen, boekillustraties en prenten met alle klassieke thema’s, zoals portretten van acteurs of mooie vrouwen en landschappen. Vooral die laatste hebben zijn faam gemaakt, zowel in Japan tijdens zijn leven als in het Westen, tot vandaag. Zijn voorstellingen van de berg Fuji gelden als iconen van de Japanse prentkunst en misschien zelfs van het land zelf. Geheel in de Japanse traditie beeldt hij het landschap zelden af zonder menselijke aanwezigheid, in zijn geval met voorstellingen van de gewone man tijdens zijn dagelijkse activiteiten, in plaats van beroemde acteurs, helden of befaamde  schoonheden.

In het Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis te Brussel werd een selectie gemaakt uit hun Japanse prentencollectie. Deze worden tentoongesteld van 27 maart 2013 tot 9 juni 2013. Meer info vind je op http://www.kmkg-mrah.be

Gert & Uwe Tobias – Whitechapel, London

MP-TOBIG-00062-A-072

De tweeling Gert & Uwe Tobias blazen reeds een paar jaar nieuw leven in de techniek van de houtsnede. De broers maken alles omvattende tentoonstellingen waarin naast grote tot reusachtig houtsneden ook gouaches, keramische sculpturen, schilderijen en recent ook collages deel van uitmaken.

De Tobiassen hebben een stijl die op zijn minst erg persoonlijk mag genoemd worden. Eigentijds, kleurrijk, grotesk humoristisch maar met verwijzingen naar het historisch modernisme, (Oost-Europese) folk art, carnaval, typografie… Ze weten alles op een spontane manier aan elkaar te knopen.

Afkomstig uit Roemenië (Transylvania) groeiden de broers op tijdens het regime van dictator Nicolae Ceausescu. Ze verhuisden later naar Duitsland waar ze op het moment in Keulen hun thuisbasis hebben.

De Roemeense achtergrond speelt nog steeds hard mee in hun werk en de verwijzingen naar de  volkskunst komt tot uiting in hun expressieve, stevige kleurgebruik. Maar niet alleen daarnaar verwijst hun werk. Ook de invloed van de Russische avant-garde en het Constructivisme, in het bijzonder El Lissitzky, komen naar voor in het gebruik van de schrijfmachine als beeldend medium.

Veel werk leunt op een indirecte manier ook aan bij de Surrealisten. In hun werk komen figuren uit dromen tevoorschijn. Angsten zo oud als de mensheid zelf zijn er aanwezig. En toch zit er niet enkel een groteske kant aan. Als je goed toekijkt merk je, dat naargelang de focus, het werk op meerdere manieren bekijken te bekijken valt.

Iedere keer dat de broers een tentoonstelling geven ontwerpen ze een eigen poster, niet alleen een erg leuk idee maar ook alweer een verwijzing naar het belang van posters tijdens het Communisme.

Niet alle werk is op zichzelf even goed. Ernst en Uwe Tobias weten dit op te vangen door hun uitermate verfijnde opstellingen, waarbij vlakken en lijnen in specifieke kleuren op de muren een grote rol spelen. Deze manier van werken wat alles tot een geheel te maken waarbij mindere en sterke werken op elkaar inspelen en je het geheel ziet in plaats van de werken afzonderlijk.

In de Londense Whitechapel Gallery loopt binnenkort een tentoonstelling van de broers. Bij de Hatje Cantz verscheen het boek “Dresdener Paraphrasen”.

Hieronder via afbeeldingen links naar galleries die hun werk in huis hebben.

Tob Hout   Tob Abstract   Tob Kera Tob Whit   Tob Type

William Kentridge – Grafiek – David Krut Projects

De Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge is vooral bekend voor zijn animatiefilms, tekeningen, opera’s en multimediale opstellingen  Maar Kentridge is ook een begenadigd graficus. David Krut Projects is reeds jaar en dag zijn uitgever van het grafische werk. De in Johannesburg gevestigde uitgeverij/atelier/galerie heeft op zijn website een zeer uitgebreid archief van het grafisch werk van Kentridge staan dat de uitgever doorheen de jaren voor Kentridge uitgaf.

Het archief is onderverdeeld in 4 pagina’s: Universal archive linocuts, The Nose series, selectie van de edities door Krut uitgegeven en de gearchiveerde edities.

Universal archive linocuts: aan de linosneden van Kentridge gaan tekeningen vooraf. In dit geval zijn het de tekeningen die Kentridge reeds jaren maakt met Chinese inkt op pagina’s uit oude woordenboeken en encyclopedieën uit de jaren 50. Het is een steeds uitbreidende reeks waarin eenvoudige weerkerende thema’s uit Kentridge’s werk centraal staan: koffiepotten, vogels, bomen, katten, schrijfmachines… De tekeningen worden overgebracht  via een fotografische transfer en dan minutieus uitgesneden in de lino. Deze linosneden worden gedrukt op verschillende pagina’s uit diverse oude boeken.

In reeks starten de beelden als een vrij correcte weergaven van het onderwerp maar bij het vorderen van de serie komt abstractie om de hoe kijken. er wordt wel eens gezegd dat deze series zich op de rand van animatie en grafiek bevinden.

 The Nose series: in 2006 begon Kentridge aan een serie etsen die rond het thema van The Nose gebouwd zijn, tet verhaal van Nikolai Gogol dat door Shostakovich in een opera gegoten werd. De Metropolitan Opera in New York had Kentridge gevraagd om de opera naar een hedendaagse omgeving te brengen. In Kentridge’s versie wordt The Nose naar 1917 gebracht ten tijde van de Russische revolutie en daarna ook naar de jaren 30 van vorige eeuw om de invloed van Stalin te belichten. de serie bestaat uit 30 platen (aquatint, droge naald) die soms van woorden, vormen  in een sterk Constructivistisch rood voorzien zijn.

 

Selectie grafiek William Kentridge door Krut uitgegeven: David Krut ontmoette Kentridge voor de eerste keer in 1992 ens hun samenwerking is sindsien niet verbroken. In dit deel de selectie van grafiek die Krut uitgaf sinds 1992 voor Kentridge o.a. Thinking Aloudthe Magic Flute,  Nose, West Coast Series, Scribble CatUniversal Archive…

 

 

 

 

In het deel Archived Editions tenslotte een uitgebreid overzicht van het grafisch werk dat ook door andere uitgevers op de markt werd gebracht.

 

 

 

 

In 2006 verscheen bij David Krut Projects het boek William Kentridge Prints. Op het moment moeilijk te verkrijgen maar mist enig zoekwerk zeker te vinden.