Max Ernst – Une semaine de bonté

max_ernst_birdhead1

Je moet het de Dadaïsten en Surrealisten nageven, het aantal technieken dat ze ontwikkeld of geperfectioneerd hebben om een beeld te manipuleren en het te voorzien van gelaagdheid en betekenis is groot. Zo groot zelfs dat veel van wat heden ten dage gemaakt nog steeds op één of andere manier schatplichtig is aan hun onderzoek.

De collage techniek is een manier van werken waarbij uitgesneden of uitgeknipte vormen bij elkaar worden gevoegd door middel van lijmen. De techniek is op zichzelf al eeuwen oud (zo vroeg als de  ontdekking hoe papier te maken) maar krijgt opgang in de vroeg 20ste eeuw als Picasso, Bracque en de Dadaïsten / Surrealisten het als een beeldend middel gaan gebruiken.

ernstvlthumbMax Ernst maakt samen met de dichter Paul Eluard in 1922 zijn eerste collage boeken: Répétitions en Les malheurs des immortels. Het is een techniek die hem niet los laat en talrijke op de collage techniek gebaseerde schilderijen en boeken volgen. Onder andere La femme 100 têtes (1929) en Rêve d’une petite fille qui voulut entrer au carmel (1930) weten de aandacht te trekken. Het bijzondere aan deze werken zijn de beelden die uit een droom lijken te ontstaan, een nachtmerrie waar geen ontwaken mogelijk is.

Ernst verteld in een interview zelf hoe hij op het idee kwam om dit soort collages te maken: “One day (in 1919), whereas I looked at an illustrated book of objects (umbrellas, watches, tools, clothing, etc) I was surprised to see such different things tight beside the others, things which one does not see together usually, my eyes saw other objects, I wanted to add with the pencil some lines and hatchings between the various objects so that it gives the same images that I see in my dreams.”

UneSemaineDeBonteHet sleutelwerk Une semaine de bonté (Een week van goedheid) volgt in 1933. Ernst was op reis door Italië en had maar drie weken nodig om dit werk te voltooien. De complete novelle, want zo wordt het boek gezien, werd in 1934 gepubliceerd als een serie bestaande uit 5 boekjes (cahiers). In totaal zijn de cahiers opgedeeld in 7 hoofdstukken (de dagen van de week) en voor elke dag is een element bedacht dat de beelden die in dat deel staan kenmerken. In totaal zijn er 184 afbeeldingen die samen een grafische novelle vormen. De collages zijn terug gemaakt met  prenten uit de triviale lectuur van het einde van de 19de eeuw. Deze prenten waren meestal sensationele afbeeldingen om het verhaal wat kleur te geven. Door het verknippen en opnieuw bij elkaar plaatsen van de elementen weet Ernst een dreigende  atmosfeer op te roepen. 1933, het jaar doet misschien een belletje rinkelen: ,,Ik maakte dit boek omdat ik merkte dat het in Europa een beetje begon te stinken”, vertelde Ernst later. Het verband met de pre-oorlogsjaren en de opkomst van het fascisme geeft het sarcasme in de titel (Een week van goedheid) weer.

De collages in de boeken zijn eigenlijk op zichzelf geen grafiek, maar Ernst gebruikte illustraties van verschillende boeken met daarin illustraties uit de 2de helft van de 19de eeuw. Dé eeuw die de aanzet gaf tot de massaproductie in de media zoals we die nu kennen.

In de 19de eeuw worden nog steeds veel illustraties door erg bekwame vaklui naar een drukklaar medium omgezet. In het geval van de werken die Ernst gebruikte voor zijn collages is dit de gravure op hardhout. De originele tekening werd door de kunstenaar op het houtblok getekend en daarna door een professionele houtgraveur uit het blok gegraveerd met een burijn. Het feit dat het hier om een burijn gravure gaat, maakt een erg hoge detaillering mogelijk. Hoe beter de graveur, hoe fijner de gravure zou je kunnen stellen. Deze techniek met hardhout maakte het mogelijk om de houtblokken in het kader met loodzetsel te plaatsen en op deze manier drukwerk in hoge oplage te maken.

Ernst maakte in feite gebruik van originele (in hoge oplage gedrukte) grafiek om de collages te maken tot wat ze zijn. In de eerste helft van de 20ste eeuw waren de druktechnieken (fotografisch) reeds zo ver gevorderd om zonder problemen de originele collages van Ernst te reproduceren en te drukken.

Sommige van deze collage boeken staan in hun volledige vorm online. Klik op de titel voor een link naar een online boek.

Une semaine de bonté (1934)

Les malheurs des immortels (1922)

La femme 100 têtes (1929)

Uitgebreid artikel over Une semaine de Bonté - Musée d’Orsay op deze link.

illustration-to-a-week-of-kindness-1934-38.jpg!HD   illustration-to-a-week-of-kindness-1934-85.jpg!HD    illustration-to-a-week-of-kindness-1934-109.jpg!HD    illustration-to-a-week-of-kindness-1934-165.jpg!HD

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>